دلایل زمین لرزه های اخیر

اما آیا این اتفاق طبیعی است و آیا وقوع این همه زلزله در کشورمان، عادی و مسبوق به سابقه است؟

 

برای یافتن پاسخ به سراغ متخصصان رفتیم و با چند زمین‌شناس به گفت‌وگو نشستیم:


اسحق‌زاده، کار‌شناس ارشد ژئوفیزیک در این باره می‌گوید: کشور ما روی نوار
جهانی زلزله واقع شده است و باید بپذیریم که زمین لرزه بخش جدا نشدنی از رخدادهای سرزمینمان بوده و خواهد بود، ولی اینکه به تازگی اخبار بیشتری در این باره به گوش می‌رسد، دلایل متعددی می‌تواند داشته باشد که حتما گسترش شبکه‌های لرزه‌نگاری در آن بی‌تأثیر نبوده است.

 

 

 

به کانون لرزه‌های ثبت شده در سراسر جهان در
سالهای ۶۳ تا ۹۸ میلادی توجه کنید: در این تصویر به روشنی محل تقاطع صفحات تشکیل دهنده پوسته زمین را خواهید دید؛‌‌ همان نقاطی که همیشه زلزله‌های مخربی در آن به چشم می‌خورد. تلاش کنید که محدوده جغرافیایی کشورمان را روی این نقشه پیدا کنید تا
تأثیر حرکات پوسته زمین در ایران و احتمال وقوع زلزله در این منطقه برایتان آشکار
شود.


 

یکی از دانشجویان دکترای تکتونیک که در چند سفر به مناطق زلزله زده، ارزیابی‌های خوبی از چگونگی بروز این رویداد داشته است، می‌گوید: زلزله اهر بر اثر گسل معکوس و امتداد لغزی به وقوع پیوسته که در سالیان متمادی تغییر وضعیت نداده بود؛ به عبارتی بهتر، شاید بتوان گفت که در ۱۳۰۰ سال اخیر، این گسل در وضعیت ثابتی به سر می‌برده و هرگز سبب لرزیدن اهر و ورزقان نشده است، الا اینکه امثال زلزله تبریز آن‌ها را لرزانده باشد.

وی می‌افزاید: در دو زلزله اول این منطقه، نخست گسل در جهت
معکوس (و کمی هم در راستای امتداد) و در بار دوم، به جهت امتداد لغزیده و تا نیم متر حرکت کرده است. البته شواهد این حرکت را در ۱۵ کیلومتر از طول گسل می‌توان دید و به نظر نمی‌رسد که محدوده فعالیت بزرگتر از این باشد.

از او می‌پرسیم که
آیا این زلزله اتفاقی طبیعی بوده یا ممکن است بر اثر حوادث غیر طبیعی به وقوع
پیوسته باشد؟

 که در پاسخ ضمن رد تأثیر هر گونه عامل غیر طبیعی، می‌گوید: ایران
سرزمینی لرزه خیز است و وقوع زلزله‌هایی از این دست بسیار طبیعی است، چرا که فازهای کوهزایی در کشورمان فعال هستند و همین عامل سبب گسلش‌های زیادی در سراسر کشورمان شده است تا جایی که جز اصفهان، در مجاورت بیشتر شهرهای بزرگ کشورمان، گسل‌های فعال مهمی به چشم می‌خورند که هر فعل و انفعالی در آن‌ها می‌تواند منجر به زلزله شود؛ مثل گسل ۱۵۰ کیلومتری که از شمال تبریز گذر کرده و حرکت‌های آن در صد سال اخیر، زلزله‌های بسیار مخربی به بار آورده است، یا حتی گسل شمال تهران که پتانسیل بالایی برای لرزاندن منطقه دارد.

 

می‌پرسیم، آیا ممکن است که لرزه بزرگ دیگری در راه باشد یا خیر، و پاسخ می‌شنویم:

بیشترین انرژی گسل با‌‌ همان لرزه‌های بالای شش ریشتر آزاد شده و هر چقدر که زمان بگذرد، از شدت لرزه‌ها کاسته خواهد شد. البته این موضوع منافاتی با غیر قابل پیش بینی بودن زلزله ندارد چراکه موضوعی ثابت شده است. درست برخلاف برخی پیش‌بینی‌هایی که در روزهای نخست مطرح می‌کردند که مثلا قرار است گسل شمال تبریز هم فعال شود اما پاسخی نداشتند که چرا فعالیت گسل اهر را نتوانسته‌اند پیش‌بینی کنند!

به سراغ یکی از اساتید زلزله‌شناسی رفتیم تا از وی بپرسیم، آیا به تازگی بر میزان
زلزله‌های به وقوع پیوسته در کشورمان افزوده شده یا نه؟

دکتر مهدی زارع در این باره می‌گوید: هیچ شاهدی مبنی بر تفاوت تعداد یا بزرگی زلزله‌ها در قیاس با گذشته در دست نداریم؛ اما بی‌گمان، هم استفاده از دستگاه‌های جدید و هم گسترش ایستگاه‌های لرزه نگاری در کشورمان، سبب شده که از لحاظ آماری، طی سالیان اخیر زلزله‌های بیشتری و با دقت بالاتری به ثبت برسند،‌ ولی این نکته به معنای افزایش
میمزان لرزه‌ها نیست، چرا که اصولا ایران سرزمینی لرزه خیز است. مثلا کافی است بدانیم که بیستم اردیبهشت سال ۷۶، گسلی که در منطقه زهان خراسان وجود دارد، حرکت کرده و اکنون با گذشت پانزده سال از آن روز، طی روزهای گذشته حرکت دیگری در آن گسل به وقوع پیوسته و سبب بروز زلزله‌ای با قدرت ۵.‌۲ ریشتر شده است؛ مواردی از این دست بی‌شمار است.

 

تصویر از گسیختگی زمین بر اثر حرکت گسل اهر که ضمیمه گزارش شناسایی مقدماتی
پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله شده است؛ به جابجایی لبه‌های جاده 
یا خط کشی وسط دقت کنید تا جهت حرکت گسل را متوجه
شوید.

 

/ 0 نظر / 6 بازدید